Солонгост тэтгэлэгээр суралцуулна

БНСУ-ын Солонгос судлалын академи магистрант, докторантын сургуульдаа 2011 оны хоёрдугаар улирлын элсэлтээ авж эхэллээ.

Хойч үеийг удирдан залах чадварлаг оюутан залуус та бүхнийг урьж байна!

Солонгос судлалын академи нь солонгос судлалтай холбоотой хүмүүнлэг, нийгмийн шинжлэх ухааны салбарыг голчлон судалдаг ба солонгосын соёл ёс заншилыг шимтэн суралцаж солонгос судлалын ирээдүйг тодорхойлох цаашлаад солонгос судлалыг хөгжүүлж, солонгос судлалыг дэлхийд таниулахад хувь нэмэр оруулах шилдэг солонгос судлаачдийг бэлтгэх зорилготой.

Солонгос судлалын академийн магистрант, докторантын сургууль нь 1980 оны 3 сард байгуулагдсан бөгөөд байгуулагдсан цагаасаа эхлэн чадварлаг цөөн тооны оюутанг элсүүлэн авж мэргэжлийн өндөр туршлагатай багш нарын удирдлаган доор чанартай боловсролыг баримтлан ирсэн ба үүний үр дүнд тус сургуулийг төгсөгчид нь мэдлэг чадвараараа шилдэгээр хүлээн зөвшөөрөгдөж, дэлхийн улс орнуудын солонгос судлалын боловсролын байгууллага ба судалгааны байгууллагуудад голлох үүргийг гүйцэтгэж байна.

1. Сургалтын явц ба мэргэжил

Сургалт	Факультет	Мэргэжил
Магистрийн сургалт	Хүмүүнлэг	Солонгосын түүх судлал, Эртний бичиг судлал, Философи судлал, Солонгос хэл судлал(эх хэл судлал), Солонгос хэл, уран зохиол судлал
	Соёл урлаг	Антропологи- угсаатан судлал (Антропологи судлал), Антропологи, угсаатан судлал (Угсаатан судлал, Шашин судлал, Хөгжим судлал, Урлагийн түүх судлал, Соёл иргэншил мэдээлэл судлал
	Нийгмийн шинжлэх ухаан	Улс төр судлал, Эдийн засаг судлал, Нийгэм судлал, Ёс зүй судлал, Боловсрол судлал
	Олон улсын солонгос судлал	Солонгосын соёл судлал
Нийт	4 факультет	15 мэргэжил
Докторын сургалт	Хүмүүнлэг	Солонгосын түүх судлал, Эртний бичиг судлал, Философи судлал, Солонгос хэл судлал (эх хэл судлал), Солонгос хэл уран зохиол судлал
	Соёл урлаг	Антропологи-угсаатан судлал (Антропологи судлал), Антропологи угсаатан судлал (Угсаатан судлал, Шашин судлал, Хөгжим судлал, Урлагийн түүх судлал, Соёл иргэншил мэдээлэл судлал
	Нийгмийн шинжлэх ухаан	Улс төр судлал, Эдийн засаг судлал, Нийгэм судлал, Ёс зүй судлал, Боловсрол судлал
нийт	3 факультет	14 мэргэжил

2. Элсэлтийн шат дамжлага ба хөтөлбөр

Ангилал	1 дүгээр улирал (хавар)	2 дугаар улирал (намар)	Бусад
Элсэлтийн материал хүлээн авах сүүлчийн хугацаа	10 сарын 31	4 сарын 30	Элсэгчийн өргөдлийг байнга хүлээн авах
Элсэлтийн шалгаруулалт	11 сарын 30	5 сарын 31
Сургуульд тэнцсэнийг мэдэгдэх хугацаа	12 сарын 15	6 сарын 15	Сургуулийн вэб сайтад тавих мөн тусад нь мэдэгдэх
Танилцах уулзалт (Orientation), бүртгэл	2 сарын 13	8 сарын 13	Дэлгэрэнгүй хөтөлбөр болон мэдээлэлийг сургуульд тэнцсэнийг мэдэгдэх бичгэнд хавсаргана.
Солонос хэлний түвшин тогтоох шалгалт	2 сарын 15	8 сарын 15
Хичээл эхлэх	3 сарын 1	9 сарын 1

3. Элсэлтийн материал бүртгүүлэх

1) Online бүртгэл: http://www.aks.ac.kr/admission хаягаар бүртгүүлэх

 2) Шуудангаар бүртгүүлэх: Элсэлтийн материал хүлээн авах сүүлчийн өдөрт багтаж

элсэлтийн албанд материал ирсэн байх

4. Students Benefits

▣ Багш оюутны 1:4 –ийн харьцаатай чанартай сургалт

 ▣ Боловсролын тогтолцооны судалгаанд тохирсон шинэчлэн нэгдсэн лекц

 ▣ Багш оюутны 1:1 ганцаарчилсан сургалт

 ▣ Солонгос судлалтай холбогдох судалгааны чадварыг дээшлүүлэх дагалдах нэмэлт лекц
 ▣ Солонгос судлалтай холбоотой практик сургалт лекц

 ▣ Солонгос судлалыг дэлхий нийтэд таниулах зорилготой олон улсын солонгос судлалын факультет,  Солонгос судлалын англи хэл дээрх лекц

 ▣ Гадаад оюутанд зориулсан солонгосын соёл ёс заншлыг танилцуулах дугуйлан (хичээлийн явцад), солонгос хэлнийг сайжруулах түргэвчилсэн хичээл (амралтаар)
 ▣ Гадаадын бусад их дээд сургуулиудтай оюутан солилцооны хөтөлбөртөй
 ▣ Өглөө, орой өдөржингөө хичээллэх боломжтой лекц
 ▣ Хямд сургалтын зардал, олон төрлийн тэтгэлэгийн систем

▣ Сургалтын төлбөрөөс чөлөөлөгдөх боломж: бүх төлбөр (хичээлийн төлбөр ба судалгааны бүртгэлийн хураамж)
  ※ Бүх гадаад оюутан сургалтын төлбөрөөс чөлөөлөгдөх ба суралцах явцдаа анхааруулга, шийтгэл авсан тохиолдолд цуцлагдана.

▣ Улсын тэтгэлэг авах боломж: Суралцах хугацаанд сар бүр 750,000 воны амьжиргааны зардал авах ба суралцах хугацаанд 1 удаа нутагтаа ирж очих онгоцны билетийн зардал авах

▣ Гадаад оюутан бүр оюутны байранд орох боломжтой

5. Холбоо барих

▣  Хаяг : Кёнгиду Соннамши Пүндангү Хаукугэгул 110

      Солонгос судлалын академи Солонгос судлалын магистр, докторын сургуулийн сургалтын алба (шуудангийн хайрцаг 463-791)

▣ 주소 : 경기도 성남시 분당구 하오고개길 110
           한국학중앙연구원 한국학대학원 교학실 (우편번호 463-791)

▣ Утас : +82-31-709-8111(дотуур утас 213~214), +82-31-708-5310

▣ Факс : +82-31-709-9946

▣ Е майл : gradaks@aks.aс.kr

▣ Вэб сайт :  www.aks.ac.kr

 ※ Дэлгэрэнгүй мэдээлэлийг вэб сайтаас авна уу. : www.aks.ac.kr

Хотын соёлыг түгээгч нь их сургууль

Өнөөдөр хотын соёлын тухай маргаан өрнөж, хүн бүрийг хот, хөдөөд төрснөөр нь ялгаж, сүүлдээ бүр гадаад төрх байдлаар хот хөдөөний хүн гэж ялгаварлан харьцах болжээ. 2003 онд поп хатагтай Сарантуяа АНУ-д тоглолт хийж байгаад “Хүүеэ 40 мянгатынхан чинь энд хүрээд ирсэн юмуу ” гэж уулга алдсан гэдэг. Хамт ажилладаг нэг багш маань гудамжинд хүнтэй маргалдаад “Хөдөөний бүдүүлэг” гэж хэлснийхээ хариуд “Чи хотынх юм бол Европ, Америк руугаа явахгүй нь яаасын. Би сумын төвөөс ирээд хотод амьдраад чадаж байна” гэж хэлсэн гээд бодит үнэнд тулгуурласан хожим хошин яриа болж үлдэх зүйл манай нийгэмд хөврөөд л байна.


Улаанбаатар хотыг шүүмжлэх маш амархан. Хотын хөдөлгөөн, ариун цэвэр, гудамж замын тохижилт, нийтийн тээвэр, хотын иргэдийн хувийн соёл, ухамсар, байшин барилгын өнгө будаг, хэлбэр хийц, үйлчилгээний соёл гээд маш олон зүйл болохгүй байна. Энэ бүхний гол буруутан хотын удирдлага, төр засаг, эрх дархтан гэдэг ч иргэд бид өөрсдөө байдаг. Өөрсдийнхөө буруу, болохгүй зүйл хийгээд байгаагаа мэддэг атлаа өөрсдийнхөө ухамсараар хийсэн үйлдлээ зөвтгөж байдаг. Энэ нь манай улсад иргэншсэн хүн ямар байхыг тогтоосон стандарт ойлголт, шалгуур үнэт зүйл байхгүй байгаагийнх болов уу Улаанбаатар хотын стандартаас эхлээд хувь хүний, байгууллагын, боловсрол мэргэжлийн, бүх шатны сургууль аль нь байсан дэлхийн хэмжээнд ямар түвшинд байгааг тодорхойлох, үнэлэх боломж нөхцөл байхгүй болохоор бид хаана яваагаа ч мэдэхгүй зөвхөн өөрсдийнхөөрөө стандарт түвшинг тогтоож байх шиг. Тэгвэл энэ бүхний стандартыг бид Их сургуулиар л баримжаалж тогтоох ёстой юм байна.

Өрнө, дорнын аль ч соёл иргэншлийн түүхэнд хот буюу хүн амын бөөгнөрөл бараг ижил цаг үед үүсжээ. Хотын хөгжилд нийгмийн, эдийн засгийн, соёл, шинжлэх ухааны зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлсөн хэдий ч University л орчин үеийн хот гэдэг ойлголтыг, стандартыг тогтоосон байна. Боловсролын тогтолцооны хамгийн дээд оргил University нь хоттой адил өрнө, дорно дахинд бие биенээсээ хамааралгүйгээр, түүхийн нэг цаг үед үүсэн хөгжжээ. Эртний хятадын Чжоу династи\МЭӨ 9-р зуун\, Эртний Грекийн Платоны үед их сургуулиудын үүсэл тавигдсан гэж түүхчид үздэг. “Их газрын боловсролын систем”-ийн манлайлал хүн төрөлхтний шинжлэх ухаанд манлайлдаг учраас University-гийн эх үндэсийг ALMA MATER буюу мэдлэгийн уурхай гэсэн эртний Грекийн философичид тавьсан, гэхдээ энэ нь орчин үеийн University биш гэсэн үзэл давамгайлдаг.

Дундад зууны Европын хотуудад Gentleman буюу “өр зөөлөн хүмүүс” олноороо ирж суурьшснаар Орчин үеийн University-г анх үндэслэжээ. Газар эзэмших эрхээ өөрийн ахдаа алдсан газрын эздийн дунд хөвүүдийг өр зөөлөн хүмүүс буюу Gentleman-ууд гэж дууддаг байжээ. Тэд хотод ирээд боловсрол, мэдлэг, соёлыг европ рыцариудын эрхэмсэг, дэгжин, өндөр ухамсарыг өвлөн авч хөгжүүлж шинээр хотын соёлыг эхлүүлжээ. Гэхдээ энэ соёлын үнэт зүйл гудамжинд, хэн нэгний шилтгээн орд харшид биш, Христын шашны мухар сүсэг бишрэлээс хамгийн түрүүнд татгалзаж чадсан барууны University-нүүдэд анх мэгдэлж байлаа. XI зуунд Италид байгуулагдсан Болонийн University хамгийн анхных гэж үздэг ч хамгийн шилдэг мэдлэг, өндөр соёлыг түгээн дэлгэрүүлэгч нь шинэ хотын Gentleman-ууд төвлөрсөн Герман, Голланд, Английн University-нууд байлаа. Энэ University-нууд XYIII – XX зуунд Европын үнэт зүйлстэй хамт Америк тиврүү нүүж, Оросыг соён гийгүүлж, Дорно дахинд шинэ үеийн сэхээтнүүдийг бий болгожээ. Францын Жан Жак Руссо тэргүүтэй материалистуудын үзэл санаа АНУ болж биелэлээ олсон бол, Ломоносов Германы University-г Орост анх байгуулж өрнийн хотын соёлыг Москва, Петрээс тэлж Сибирийн өргөн уудам газарт хүргэжээ.


Дорно дахинд өрнийн мэдлэгийг хамгийн сайн нутагшуулсан улс нь Азид “жанжлах” хувь тавилантай байсан нь Япончууд болж таарав. 1868 оны Мейжигийн хувьсгалыг хийсэн, шинэчлэлийг хэрэгжүүлсэн Хиробуми Ито тэргүүтэй сэхээтнүүдийн ихэнх нь Heidelberg, Humboldt зэрэг герман, голландын хамгийн том их сургуулийн төгсөгчид байжээ. Нийгмийн соёл, хувьсгал, шинэчлэлийн инженерчлэлийг “залуу азийн хөдөлгөөнийхөн” сурсан улсынхаа жишээгээр их сургууль байгуулж түүнд төвлөрүүлэн хийж ирсэн түүхтэй. БНСУ-ын том сургуулиуд ийм бодлогоор байгуулагдсан бөгөөд өөрийн гэсэн стандарт, алсын хараа, явах замтай, гэхдээ энэ шинэчлэлүүдээ жишээ авсан Эх сурвалж сургуулиасаа авч дандаа UPDATE хийдэг. Тухайлбал, Корёгийн их сургуулийн дааман хаалга өөрчлөгдлөө гэвэл германы Heidelberg их сургуульд өөрчлөлт гарсных гэсэн хошин яриа байх жишээтэй. Яагаад гэвэл сурах орчин, нөхцлийг жишээ болгосон сургуулийнхаа стандартын хэмжээгээр бүрдүүлж байж өөрийн сургуулиа хөгжүүлнэ гэсэн зарчим тэр газар үйлчилдэг байна.


Ийнхүү хотын соёлын амин сүнс нь тухайн улсын манлайлах их сургууль ажээ. МУИС, ШУТИС, МУБИС зэрэг манай улсын тэргүүлэх сургуулиудад өөрийн ёс зүй, үнэт зүйл, хууль ёс, орчинг бий болгож оюутнуудаараа дамжуулж хотын соёлыг түгээх үүрэг хүлээнэ. Манай улсын их сургуулийн төгсөгчид нь “ШУТИС-ийн бүтээгдхүүн”, “МУИС-ийн бүтээгдхүүн” гэж хаана ч дархлагдсан бренд бүтээгдхүүн болж чадахгүй байгаагаас Улаанбаатар хотыг хөдөөгийн хот гэсэн шинэ нэртэй болгожээ. Хөдөө гэртээ ирсэн оюутан шөлтэй хоолыг талхтай идэж сурсан болохоор “нөгөө нэг юу яаасан” гэдэг онигооны эзэн шиг шинэ цагийн сэхээтэн залуус, хотын шинэ иргэдийг монголын тэргүүлэх их дээд сургуулиуд олноор нь хүмүүжүүлэх үүргийг өөрсдөө ухамсарлан ойлгож хариуцлага хүлээх ёстой болжээ. Гэтэл боловсролын байгууллагууд ашгийн болсон нэрийдлээр улсын, хувийн олон сургуулиуд төсвийн зардлаа оюутнуудын төлбөрөөр бүрдүүлж, чанар биш тоог хөөцөлдснөөс Их сургуулиуд өөртөө бичил Улаанбаатар хотыг бий болгочихжээ. Хүн амьдрах наад захын нөхцлийг хангаагүй оромж байдаг хороолол \Favelle Slum, Трущобы, Монголоор гэр хороолол, Хотын хөдөө - http://ganga-cz.blogspot.com\ Улаанбаатар хотыг бүхэлд нь эзэлж орчин үеийн хотоор алхаж болох стандартыг хангасан гудамж Улаанбаатар хотын хэмжээнд 10 хүрэхгүй км байна гэвэл гайхах хүн одоо байхгүй болсон. Өнөөдөр манай улсын их сургуулиудад хамгийн дутагдалтай байгаа зүйл нь чадварлаг багш, боловсон хүчин, сайн оюутнуудаас гадна ариун цэвэр, тохь тухтай орчин, оюутан залуусын стиль, хувцаслалт зэрэг зүйл яах аргагүй дутагдаж Их сургуулиудын өнгө төрх байхгүй байгаагийн хамгийн том жишээ бол ШУТИС, МУИС, МУБИС байна. Энэ нь оюутнуудын тоо их, ачаалал хэтэрсэн гэдэг шалтгаанаас илүү дотоод менежментгүй байгааг ЭТҮГЭН сургуультай харьцуулаад мэдэж болно. Манай улсын Их сургуулиуд өөрсдийн үзэл баримтлал, философио дэлхийн их сургуулиудтай дахин нэг жишин харьцуулж их хотын соёлыг иргэдэд дэлгэрүүлэх үүрэгт манлайлан оролцох хэрэгтэй байна.

Цалин уу? Ажил чухал уу?

Цалин чухал уу? Ажил чухал уу? мэдээж ажил чухал боловч бага цалин аваад хамаг сэтгэл зүрхээ ажилдаа зориулаад удаан явах боломжгүй. Цалингийн сүлжээ, цалингийн бодлого тухайн байгууллагын тунгалаг ил тод байдал, шудрага өрсөлдөөн, идэвхжүүлэлт, менежментийг тодорхойлж болох хамгийн гол хөшүүргэ байдаг болохоор нууцлалыг хадгалахын хирээр байнга өөрчлөгдөж шинэчлэгдэж байх ёстой зүйл. Өнөөдөр манай нийгмийн ялгаралтай адилхан цалингийн ялгарал маш их болжээ. Сардаа 18 сая ₮ цалин авдаг менежер, 9 сая₮ цалин авдаг Дампын операторууд Монголын хөдөлмөрийн зах зээл дээр бий болж байна. Гэхдээ 9 сая ₮ цалинтай Дампын оператор “АЗТАЙ ХҮН” бол Талент менежертээ 18 сая₮-ийн цалин амлах хэмжээний оюуны хөдөлмөрийг үнэлэх том байгууллага, хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ, хүлээлт нийгэмд бий болчихсон байна. Хувийн салбарт ажиллаж байгаа манай шилдэг залуус өөрсдийн чадвараараа “ширэнгийн хууль”-аар хоорондоо өрсөлдөн энэ хүлээлт, орчныг сүүлийн 20 жилд хөдөлмөрийн зах зээл дээр бий болгожээ. Гэтэл төсвийн буюу төрийн байгууллагууд Монголын нийгмийн цалингийн хэмжээг тодорхойлж, зарим тохиолдолд инфляцийг хөөрөгдөж байна. Тухайлбал төрийн үйлчилгээний салбарт хамаарагддаг Их сургуулийн багш нар бид хамгийн “оюунлаг давхраа” гэж нийгэмд хэллэгддэг боловч цалингийн болон ажлын ачааллыг тодорхойлсон маш ойлгомжгүй манан дунд амар тайван алхаж явна. Цалин ажлын ачаалал ямар уялдаатай байдаг, хөдөлмөрийн хөлснийхөө нэмүү өртөгийг алдаж байна уу? үгүй юу? Ажил олгогчийн шийдвэрт бидний хамтын ажиллагаа хэрхэн тусгагдаж байгаа зэрэг “байгууллагын засаглал”-ын түвшин ямар байгааг ойлгох гэж оролдохгүй, тогтолцоо ийм л байх ёстой юм шиг боддог. Эсвэл нийтлэг энэ асуудал өөрт нь тохиолдвол бухимдлаа хаашаа хэнд хандахаа мэдэхгүй “бага дуугаар” шүүмжлэл хэлээд л өнгөрдөг нийтлэг дутагдал байдаг. Багш нарын төрийн жинхэнэ албан хаагч биш болохоор ТӨРИЙН МАШИН-д даатгагддаггүй учир аж ахуйн нэгжийн ажилчид шиг цалин олгогч нартайгаа зөвшилцөж асуудлыг шийдвэрлэх нь зөв зүйтэй байгаа юм. Ойлголцохын тулд Ажил олгогч – ҮЭ гэж 2 талд сөрөг байр суурь баримталж суухгүйгээр харилцан бие биенээ хүндэтгэж, хамтын шийдвэр гаргах нь чухал байдаг. Үүний тулд байгууллага ил тод, нээлттэй засаглалын зарчим дээр ажиллах хэрэгтэй.

Цалингийн тухай товчхон баримт бичъе: Барагцаалсан тоо болохоор бичигдсэн тоонууд нь нарийвчлалтай тоонуудаас бага байх боловуу. 1 кредит цагийн үнэлгээ – 34.000₮ . 1 оюутан 3 кредит цаг хичээл сонгоход дунджаар 120.000₮ төлдөг бөгөөд нийт 64 цаг хичээлийн 2 цаг хичээлийн өртөг 3750₮ байна. Их дээд сургуулийн боловсролын үнэлгээгээрээ манай улс маш доогуурт ордогийн ганцхан жишээ энэ. Оюутан 1 пар хичээл таслахад 3750₮ хаядагаа, багш нар 3750₮-өөр өөрийнхөө мэдлэгийг үнэлж байгаагаа аль аль нь ухамсарлагдаагүй сэтгэхүйгээр ханддаг. Өнгөрсөн улиралд “Монголын түүх” хичээлээр 214 оюутанд буюу дунджаар 25.680.000₮-ний үйлчилгээ үзүүлсэн. НТС-ийн 5 багш КТМС-ийн бакалаврын ангиудад хичээл ороод сургууль хоорондын тооцоогоор 50 гаран сая ₮-ны орлогыг НТС-д оруулжээ. Гэхдээ КТМС сургуулийн стандартыг харгалзах бололцоогүй олон оюутантай, анги цөөн байсан тул 214 оюутныг 160 оюутан шиг 1 поток лекц, 4 семинарын группээр багтааснаар НТС-д төлөгдөх кредит багцийн тооноос 1,9 хувийн “ашиг гаргасан” гаргаж авсан нь байгааг харж болно. КТМС-д 10 дахь жилдээ хичээлээ орж дууслаа. Энэ сургуульд 15 жилийн хугацаанд хичнээн оюутанд дүн тавьсан, хэдэн цаг лекц уншсан, хэдэн цаг КТМС дээр байсныг тооцохын аргагүй боловч зөвхөн намрын улиралд ганцхан КТМС дээр ороод бүтэн жилийн цагийн ачааллаа хийчихдгээс харахад миний хувьд ямар ачаалалтай байдаг нь ойлгомжтой. КТМС-ийн оюутнууд мэргэжилдээ, сургуульдаа хайртай маш сайн хүүхдүүд. Харин 1995, 2000, 2010 онд оюутнууд биш Менежмент нь муудаад байгааг цайны гараас нь, хонгилоос нь мэдэрэхээс илүү 134 комменттой Facebook group-ээс илүү мэдэрлээ.

KTMC Facebook Group

КТМС утаан дунд бүрэлзэн алга болж байна. Би мөн КТМС-ээс утаан дунд бүдгэрэн алга болж байна.

Ахлах багшийн дундаж цалин, тогтоосон илүү цагаа аваад жилдээ 10 сая₮ болж чадахгүй л байна. Гэтэл илүүгийн илүү цаг гэдэг босго буюу багш нарын ажлын гүйцэтгэлээр олсон нэмүү өртөг хаашаа шингээд алга болчихоод байгааг нэг л сайн ойлгож өгөхгүй байна. Сургуулийн R and D болон хөгжлийн innovation-д нөлөө үзүүлэх хуримтлалд орж байвал яахав. Гэтэл ямар нэг томилолтын зардалд, нэмүү өртөг шингэсэн хоцрогдсон технологи авахад, засвар үйлчилгээний тайлан болоод байвал харамсалтай л байна. Сургуулийн төмөр хаалгыг хэзээ нэг цагт авч хаях нь ойлгомжтой шиг Цалингийн ойлгомжгүй байдал ч гэсэн алга болох нь тодорхой. Харин хэзээ вэ? Цаг алдаад байвал Сааль алдаад байна. Б. Баабар.

Хүндэтгэсэн Дарам

Update and Upgrade

Өнгөрсөн 7 хоног номыг сурч, ногоотой шөлийг нь идэж байсан Өмнөд Солонгос яваад ирлээ. Тэгээд 2 жилийн өмнө бичиж байгаад орхичихсон энэ нийтлэлийг дуустал нь бичихээр шийдлээ. Хөгжил дэвшлийн тухай бичих нь нэрнээс нь мэдэгдэж байгаа ч ХӨГЖИЛ ДЭВШИЛ  гэдэг зүйлийн яг юунаас нь эхлэж бичих вэ? гэж нилээд бодлоо. Одоо бичиж байхдаа ч бодож байна.
Би бүхэл бүтэн 7 хоногийн турш эрчимтэй хөгжлийн том орчинд гүн шокноос гарахгүй, ямар нэг зүйлд хариу олж авах гэж оролдсоор байгаад ирлээ дээ. Ирэнгүүтээ энэ тухайгаа бичихгүй бол маргаашнаас ажлын хэмнэл, нийгмийн эргүүлгэнд орчихоод гарч чадахгүй эргэлдсээр цаг хугацаа өнгөрөх байх.
1 жил хагасын хугацаанд БНСУ-д маш их өөрчлөлт гарчээ. Кимчиний шөл, юмны үнэ, метро, автобусны чиглэл нь хэвээрээ боловч мэдлэгийн эдийн засаг, мэдлэгийн хэрэглээний, хөгжил дэвшлийн маш их өөрчлөлтүүд гарсан байна. Бүр өөрөө өөртөө Update хийх биш бүр Upgrade хийх хэмжээний өөрчлөлтүүд БНСУ-д сүүлийн жилүүдэд өрнөжээ. Солонгосчууд ч өөрсдийгөө дэлхийн хэмжээний том улсын хэмжээнд ярьдаг болжээ. Хэнээс ч дор орохгүй гэсэн хор шартай зан нь спорт, урлаг, шоу бизнесээс нь гадна саяхан өрнөсөн улс төрийн үйл явцаас илүү харагдаж байна лээ.

Эх орондоо ажиллаж байх хугацаанд КВS-ын 8 цагийн мэдээ таарвал үзчихдэг, daum.net, naver.com-ын SNS хэлбэрийн олон коммунитагаас мэдээлэл тогтмол авчихдаг миний хувьд Update биш Upgrade хийнэ гэдэг шок байсан боловч мэдлэгт тулгуурласан дэлхийн эдийн засгийн хөгжлийн хурдыг зөвхөн мэдээллээр авснаар шийднэ гэдэг хэцүү болсныг ухаарсны шинж байх даа хөөрхий.
Солонгос улсын хөгжлийн хамгийн том өнгө төрх бол МТ-ийн хөгжил. Энэ дэвшил нь жирийн түүхийн багш намайг уруу татаж мэдэх мэдэхгүй зүйлээ ярьдаг, хийх гэж оролддог болгосон байх. Интернетийн өндөр хурдны хэрэглээ, on line communication зэрэг МТ-ийн олон дэвшлээр гарч ирсэн бүтээгдхүүнүүд зөвхөн биенесийн хэрэглээ буюу хувь хүнд байхаа больж олон нийтийн хэрэглээнд шинэ технологи нэвтэрч эхэлжээ. Метро, чиглэлийн автобусуудын цагийн хуваарь, нягтаршил, чиглэлийн давтамж, ачааллыг цахим хэлбэрт бүрэн шилжүүлснээр нь их хотын ажил цуглах, тарах “оргил цаг”-ийн ачааллын түгжрэлийг бүрэн шийдвэрлэж чадсан байна. Солонгосын бүх шатны сургууль, төрийн болон биенесийн байгууллагуудын network system өмнөхөөсөө бүр их сайн хөгжсөн байна. Зөвхөн иргэний дугаараар бүх мэдээллийг авч, дамжуулж байсан бол одоо хэрэгтэй мэдээллүүд нь хурууны хээ, нүдний өнгөөр дамжиж аюулгүй байдал улам найдвартай байдалд шилжжээ.

Солонгос улс нийгмийн бүртгэл, мэдээллийн бүх асуудлуудаа МТ-оор дамжуулан шийдвэрлэж бичиг цаас, зөвшөөрлийн дамжлагуудыг ямар ч чирэгдэлгүйгээр шийдэж чаджээ. Хөгжлийн энэ хандлага цаашдаа улам их боломж нөхцлийг бүрдүүлж байгаа байх.

Өмнө нь сайн мэддэг байсан их сургуулийн кибер орчин, үйлчилгээ бас л Upgrade хийгдэх хэмжээний цоо шинэ өөрчлөлтүүд гарчээ. Он лайн сургалтын хэлбэрүүд бүрэн SNS хэлбэрт шилжиж зүгээр нэг мэдээлэл олж авах биш кибер хичээлийн танхим, кибер тоглоомын хэлбэрт орчихсон хичээлүүд багагүй байна. Репорт, тезис, өгүүлэл хүлээн авдаг, түгээдэг олон нийтийн веб-үүд оөрөл,  шалгуур олон болсон байна. Саяхан Монгол улс маань  хүн ам, орон сууцаа тооллоо.  Түүний гол үр дүн нь манай нийгмийг МТ-жуулах бэлтгэл ажил, бааз суурь хийх явдал байх. Манай дарга нар үүнийг мэдэж  олон орны туршлагаас суралцаж байгаа. Манайд юмыг араас нь биш амдаж хэрэгжүүлэх чадвар дутаад байгаа болов уу? Ганц Солонгос ч биш өндөр хөгжилтэй улсууд бүгдээрээ цахимжилтыг ажилдаа нэвтрүүлж байна. Саяхан Монгол дахь БНСУ-ын ЭСЯ дараа жил болох сонгуульд Монголд байгаа Солонгос иргэдээ хамруулах зорилгоор “туршилтын санал асуулга” явуулж үзсэн байна.

Солонгосчуудын амьдралын нийтлэг хэв маяг өөрийн улсынхаа эдийн засгийн хөгжлийн хэмнэлээр өөрчлөгдсөн хэвээрээ л байна. Солонгосчуудын хэрэглээний соёл өөрийн улсын эдийн засгаа эрүүлжүүлж улам эрчимтэй, хурдтай хөгжүүлсээр байна. Удаан хугацааны дараа Солонгост ирсэн болохоор мэдээж дэлгүүр хэсэж, өөрийн түрүүвчний хэмжээгээрээ “тоглолоо”. (Солонгосчууд чөлөөт цагаа өнгөрөөж зугаалах, кино үзэх, гадуур явахаа ингэж хэлдэг) Солонгос залуучууд бараг бүгдээрээ энгийн биш, маш стильтэй хувцасладаг болсон нь илт мэдэгдэж байна. Дэлгүүрт байгаа бараа нь хямдрал хүлээх хэмжээний цаг зарцуулагдахгүй боломжийн үнээр хурдан зарагдаж, үргэлж шинийг эрэлхийлсэн, ганган дэгжин хэв маягаар залуучууд өөрсдийнхөө имижийг бүрдүүлж гангалдаг болжээ. Дэлхийн хэмжээний бүх брендууд Солонгос залуусын форум болоод МТ-ийн шинэ дэвшлүүд богино хугацаанд тэдний хэрэглээ болчихсон байна. Тэдний хэрэглээний энэ их “шунал тачаал”, хүсэл эрмэлзлэл нь эдийн засгийн өсөлт, шинэ технологи хурдан нэвтрэх, бүтээмж өсөхөд эерэгээр нөлөөлж байгааг мэдэрлээ.

Харин бид хаана яваад байнаа? Монгол улсад маань маш их боломж байгаа ч бид арай өөр замаар яваад байгааг энд ирээд улам бүр мэдэрлээ. Ид шидийн зам ч гэх юмуу даа? 10 жилийн өмнө их сургуулийн 1-3 курсынхэнд Монголын түүхийн хичээл дээр шашны тухай ярилцаж байхад Бөө мөргөлийн тухай ойлголт бараг байхгүй бол одоо шал өөр , оюутнуудын бараг 90 гаран хувь нь бөө юмуу бөөгийн түшээтэй, хамаатан садан, найз нар нь бөө болсон, тодорхой хэмжээний цаг хугацааг түүнд зарцуулж, ид шидээр ажлаа гүйцэлдүүлэх хэмжээний болчихсон. Миний хичээл бараг бөө судлаачдын цугларалт шиг л болчихсон байна. Бид ид шидийг илүү их мөрөөдөөд байгаа бололтой. Манай дарга нар туршлага судлана, мэдээлэл олж авна гээд төсвийн мөнгөөр гадагшаа зөндөө явдаг. 7 хоногт нисэхийн 2 компанийн 10 нислэгээр дүүрэн хүмүүс 2 улсад зорчиж байна. Таминээ бид мааш их хоцрогдож байгаагаа Солонгос улсын хориглодог борц, мах, хиам, архи дарс, хэвийн боов, липтон цай, бохь зэрэг олон зүйлсийг мэдсээр байж аз мэдэн Солонгосруу зөөж, буцаж ирэхдээ нэгэнт нэмүү өртөг нь шингэсэн зөөж болох бүхий л хэрэглээний бүтээгдхүүнүүдийг ёлконы мод болтлоо зөөж ирж байхдаа л хоцрогдлоо мэдэрлээ. Бид нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдхүүнийг авахдаа МТ-ийн дэвшлээс нь суралцах, хамтран ажиллах, хамтран Монголдоо нэвтрүүлэх зэрэг тууштай бодлого явуулдаг болоосой. Багш, судлаачдаа суралцаж байсан газар луу нь хааяа нэг "тийм юм маш сайн судлаад ир" гээд явуулж байгаасай.

Интернетийн ийм хурдаас сэтгэл ханамж аваагүй удсан байна лээ. Энд энгийн юм шиг боловч Монголд гайхамшиг болох зүйлийг хэдий хүртэл зүгээр хараад суух юм бэ?

Энэтхэгт сурч байна

Энэ жил миний бие Энэтхэгийн засгийн газрын тэтгэлэгээр энэтхэгт анх удаа сурч байна. Жил бүр баклавраар 20 оюутан, магистраар 10 оюутан авдаг энэ тэтгэлэгийн тухай мэдээллийг дараахь хаягаар авч болно.
http://www.mecs.gov.mn/index.php?option=com_content&task=view&id=313&Itemid=105

Миний бие Бангалорын Их Сургуулийн Бриндаван коллежээс (Brindavan College) хариу ирж, сураад, нэг улирлыг өнгөрөөж байна.
Коллежийнхаа тухай бичъе. Бриндаван коллеж нь Лицей сургууль, Инженерийн Коллеж гэсэн үндсэн хоёр бүрэлдэхүүнтэй.

Энэтхэгт ерөнхий боловсролын сургуулиа төгссөний дараа лицей сургуульд сурдаг. Ерөнхий боловсролын сургууль нь 10 жил буюу лицей сургууль нь 2 жил байдаг. Лицей сургуульд сурагчид нь хоёр үндсэн ангид хуваагддаг. Үүнд: Шинжлэх ухаан \Science\, Худалдаа \Commerce\. Шинжлэх ухааны анги нь дотроо Биологийн \Biology\ анги, Компьютерийн ухааны \Computer Science\ анги гэж салдаг.

Инженерийн коллеж нь Бриндаван коллеж нь,

1. Электроник, харилцаа холбоо \Electornics and Communication engineering\
2. Компьютерийн ухаан \Computer Science, engineering\
3. Мэдээллийн технологи \Information Technology, engineering\
4. Иргэний барилга \Civil engineer\
5. Механик инженерчлэл \Mechanic engineering\
6. Бизнесийн удирдлагын магистр \Master of Business Administration\ гэсэн 6 мэргэжлээр магистрын сургалт явуулдаг.ордог.

Одоо миний сурч байгаа Бриндаван коллеж нь 1992 оноос үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд отгон коллежүүдийн нэг юм.

1. Шинжлэх ухааны баклавр \B.Sc – Bachelor of Science\
• Компьютерийн ухаан \Computer Science\
• Микробиологи \Micro-Biology\
• Био-технологи \Bio-Technology\
• Ген судлал \Genetic\
2. Шинжлэх ухааны магистр \M.Sc - Master of Science\
• Био-Технологи
• Микробиологи
• Ген судлал \Applied Genetic\
3. Наймааны ухааны (Худалдаа) баклавр \B.Com – Bachelor of Commerce\
4. Бизнесийн менежерийн баклавр \B.B.M – Bachelor of Business Manager\
5. Компьютерийн програмын баклавр \B.C.A – Bachelor of Computer Applications\ гэсэн чиглэлүүдээр сургалт явуулдаг.

Эндээс Компьютерийн програмын баклавраар энэтхэгийн засгийн газрын тэтгэлэгээр 4 оюутан Бриндаван коллежид сурч байгаа бөгөөд энэ дөрвийн нэг нь би бөлгөө. Энэтхэгийн засгийн газрын тэтгэлэгээр Шри Ланк, Уганда, Зимбабве, Вьетнам, Бангладеш, Кени, Фижи, Индонез, Танзани, Маврик, Малайз, Тайланд, Малдивын арал, Йордан, Палестин, Сири, Ливан, Бахрейн, Оман, Йемен, Иран, Афганистан, Гана, Монгол гэсэн 20 гаруй улсын 100 гаруй оюутнууд ирж сурдаг.  Энэтхэгт Муслим шашин нилээн өргөн дэлгэрсэн байдаг болохоор Муслим шашинтай орнуудын оюутнууд голлон суралцдаг нь ажиглагдасан. Үүнээс гадна энэтхэгтэй хөрш улсуудаас залуучууд их ирж суралцдаг. Тухайлбал Балба, Бутан, Бангладеш хүмүүсийн хэл, соёл нь хиндитэй ойролцоо учраас энэтхэгчүүдтэйгээ хялбар ойлголцож чаддаг. Манай Монголоос Бриндаван коллежид цөөхөн оюутан сурдаг. Нийтдээ 6 монгол оюутан суралцдаг.

Энэтхэгт тодорхой хэдэн салбар нь хурдацтай хөгжиж бусад хэсэг нь яг хуучин хэвээрээ л байсаар байна. Сургалтын тогтолцоо нь хуучин буюу уламжлалт системтэй хэвээрээ юм байна лээ. Шалгалтуудаа уламжлалт маягаар авдаг. Ямар сайндаа л шалгалтын хуудас биш дэвтэр өгч байна. Уламжлалт шалгалтын нэг давуу тал нь сорил шиг мэдэхгүй байсан ч буудаад хариулж болдоггүйд байдаг. Гэвч уламжлалт шалгалтыг засахад их цаг хугацаа, хөлс зарцуулдаг. Дээр нь энд бичгийн шалгалт нь бүүр туйлшралдаа ороод хэр олон хуудас бичсэн нь өндөр оноо авдаг гэсэн зарчим үйлчилдэг болчихсон байдаг юм байна. Энэтхэгт сурдаг манай монголчууд бас сэргэлэнтээд бичсэн хуудсаа олон болгох гээд англи дууны үг, шүлэг хавчуулах, нэг бичсэн өгүүлбэрээ янз бүрээр хувиргаж бичдэг гэх мэт олон арга хэрэглэдэг гэнэ. Нэг том зүйл бол шалгалтан дээр хуулах, янз бүрийн арга мэх хэрэглэхийг хориглодог. Хэрвээ баригдвал бүтэн хоёр жил шалгалт өгөх эрхийг хасдаг. Тийм болохоор хуулна, заль энэ тэр хийнэ гэсэн асуудал бараг байхгүй.

Хичээлийг 100%-иар дүгнэнэ. Энэхүү 100% нь дараах задаргаагаар задардаг.
• Лабораторитой хичээл: Багшийн 10% + Практикын 30% + Онолын 60% = 100%
• Лабораторигүй хичээл: Багшийн 10% + Онолын 90% = 100%

Практикын болон Онолын шалгалтыг Их сургуулиас нь хичээлийн төгсгөлд авдаг бол багшийн оноо нь ирц, идэвх гэх мэт багш бүрийн хувийн үнэлгээгээр тавигддаг. Хамаг гол оноо нь Их сургуулийн шалгалт байдаг.

Их сургууль нь коллежуудаас бүрддэг бөгөөд Их сургуулиас нь гаргасан хичээлийн төлөвлөгөөгөөр бүх коллеж хичээлээ ордог. Тэгээд хичээлийн төгсгөлд нь Их сургуулиас нь шалгалт авч оюутныг дүгнэдэг. Их сургуулийн шалгалтанд орохын тулд тухай хичээлд суусан ирц нь 75%-аас дээш байх ёстой байдаг. Хэрэв ирц нь хүрэхгүй бол дараа жил хүртэл хүлээх болно.  Бриндаван коллеж нь Бангалорын Их Сургуулийн бүрэлдэхүүнд ордог учраас Бангалорын Их Сургуулийн шалгалтыг хичээлийн төгсгөлд өгдөг. Сургуулиа төгсөөд Бангалорын Их сургуулийн дипломыг авах болно.

Коллеж бүр сургалт, сургалтын орчин, боловсон хүчин, үйл ажиллагаа, төлбөр гэх мэт хүчин зүйлсээрээ ялгаатай байдаг. Манайхан авах диплом нь адилхан гээд хямдхан коллежийг сонгох тал харагддаг. Тэгээд тэр коллежийнх нь сургалт нь тааруу, тэгээд шалгалтандаа хангалттай сайн оноо авч чадах байх тохиолдол бий.{mosimage}

Энд манай монголын сургалтын орчноос зарим талаар дутагдалтай зүйл харагдах мөртлөө төгссөн оюутны үнэлэмжийн ялгаа их байдаг. Миний бодлоор энд шалгалтыг хатуу сайн авдагт л оршдог гэж бодож байна. Энд шалгалтандаа 70%-аас дээш хийсэн бол тэргүүний оюутан болдог. Дүн өргөх гэсэн ойлголт байхгүй. Манайд болохоороо нийт өгсөн оюутны дунджаар дүнг нь өсгөж тавьдаг ш дээ. Тэгээд бүгдээрээ юм хийхгүй шалгалтаа бүгдээрээ сайн өгөхгүй ч дундаж оноогоор нь өсгөхөөр гаагүй болчих жишээтэй. Монголд шалгалтын тогтолцоогоо сайжруулах нь сургалтын чанарыг өсгөх гол хүчин зүйл болно гэж бодож байна. Тэрнээс бусад зүйлсээр бид энэтхэгээс дордохгүй мэт.

Анх энэтхэгийг мэдээллийн технологи хот Бангалор гээд ирсэн багш нар нь шохой, самбартайгаа, компьютерүүд нь WINDOWS 98 үйлдлийн системтэй байхад гайхаж байсан шүү. Гэтэл манай КтМС-д бүх хичээл нь электрон болчихсон, багш нар нь зөөврийн компьютераа бариад л проектророор хичээлээ орж, оюутнуудынхаа бие даалтыг цахим шуудангийнгаараа хурааж, шалгалтаа онлайнаар авч байгаатай харьцуулахад Энэтхэг манайхаас хоцорч байгаа мэт. Гэвч энэтхэгт мэдээллийн технологиор төгсөгчид илүү өндөр үнэлэмжтэй байна шүү дээ.  Дээр нь манай оюутнуудын залхуутай ч холбоотой буй за. Оюутны өөрийнх нь зүтгэл, чармайлт л эцсийн үр дүн болно шүү дээ. Бас сургууль нь ч гэсэн тэр чармайлтыг бий болгох хүчин зүйлсийг бүрдүүлэх ёстой буй за.
http://csms-tsetsee.blogspot.com/  

ОХУ-ын их сургууль

ОХУ-ын улс түмний найрамдлын их сургууль

Бяцхан түүх

ОХУ-ын Москва хотын Улс түмний найрамдлын их сургууль (оросоор Российский университет дружбы народов буюу РУДН гэж товчилдог) нь 1960 онд Колончлолоос чөлөөгдсөн болон хөгжиж буй Ази, Африк, латин Америкийн орнуудын боловсон хүчнийг бэлтгэх улс төрийн том зорилгоор байгуулсан гэдэг. Огт орос хэлгүй нөхдүүдийг бэлтгэдэг учраас РУДН-ы орос хэлний бэлтгэлийг хамгийн сайн нь гэлцдэг. Тийм ч болохоор оросын олон улсын сансарын хөтөлбөрийн дагуу бэлтгэгдэж байсан гадаадын үе үеийн сансарын нисгэгчид энд хэлний бэлтгэлээ базааж ирсэн уламжлалтай. Монголын сансарын нисгэгч Ж.Гүррагчаа гуай ч энд бэлтгэгдэж байж. РУДН ОХУ-аас гадна дэлхийн 140 гаруй орны 30 мянга орчим оюутан залуус суралцдаг. Эдгээрийн 25 мянга орчим нь оросууд үлдсэн хувь нь гадныхан. 2200 гаруй багш ажилтантай. Нийтдээ 450 үндэстэн ястан ажиллаж, суралцаж байдаг гэдэг юм билээ. {mosimage}

Сургалтын тогтолцооны хувьд: ОХУ-ын боловсролын салбар нь эх газрын тогтолцооны нэг сонгодог загвар юм. ОХУ ч боловсролын тогтолцоондоо өөрчлөлт хийж байгаа ч манайх илүү хурдацтай, илүү үр дүнтэй явагдаж байгаа гэж бардам хэлж чадах байна. Энэ нь манайх сэргэлэн авхаалжтайгаасаа илүү жижиг улс орны хөдлөх хурд, өөрчлөлт шинэчлэлтийг системдээ шингээх бололцоо амар зэрэгтэй шууд холбогдох болов уу.

ОХУ нь Европын боловсролын нэгдсэн тогтолцоо стандарт болох “Болоны үйл явц”-ад хүчтэй анхаарч байгаа. Гэхдээ л удаан байгаа нь анзаарагддаг. РУДН-ы хувьд л гэхэд баллын үнэлгээнээсээ саяхан салж, кредит тогтолцоонд шилжиж байгаа. “Болоны үйл явц”-ад нэгдсэн их сургууль тул түүний диплом европын улс орнуудад хүлээн зөвшөөрөгдөж, тэдгээр орнуудад шаардлага хангасан гэж үзвэл мэргэжлээрээ ажиллаж, суралцах боломж нээгдсэн байдаг. РУДН-ы давуу талуудын нэг нь сонгосон мэргэжлээр, нэг эсвэл хоёр гадаад хэлээр цаашлаад хос мэргэжлээр төгсөх боломжтой.

Онц сурлагатнуудаа сайн дэмжинэ. Энэ жилийн сургуулийн онц сурлагатан оюутанд хөөрхөн машин байлж, сургуулийнхаа гол танхимд тавьчихсан оюутнуудын атаархлыг хөдөлж байх жишээний.  Ер нь янз бүрийн санхүүгийн хөшүүрэг бий л дээ. Онц сурлагатнуудын тэтгэлэг нилээн нэмэгдэнэ. Эрдэм шинжилгээний хурлын бай шагнал багагүй өндөр. Тэрчлэн гадаадын оюутан, магистр, аспирантурууд “сурах бичгийн туслалцаа” гэж өргөдөл бичээд овоо хэдэн ном, дэвтэр ачихаар мөнгө цаас авчихна. Дотуур байранд хамгийн цэвэр өрөө шалгаруулаад нэг, хоёр сарын хоолны мөнгийг нь гар дээр нь өгчихнө.

Гэхдээ урамшуулж чаддаг шигээ оюутны хүлээх ёстой хариуцлагыг өөрт нь сайн ухамсарлуулна. Сургуулийн дотоод дүрэм журам баримтлаагүй, сурлагын амжилтгүй нөхдүүдийг зууралдаад байлгүй хасах арга хэмжээг шууд авна. Мэдээж урьдчилан сануулга, донготолд явна. Давтагдсан тохиолдолд өршөөхгүй сургуулиас хөөнө. Энэ чанар л Монголын их дээд сургуульд дутагдаад байдаг нь оюутан багш нарын чадвар доройтоход томоохон хүчин зүйл болж байна гэж хувьдаа үздэг. {mosimage} Суралцах орчин нөхцөл: Сонгодог их дээд сургуулийн загварын дагуу цогцолбор хотхон байдлаар зохион байгуулагдсан. Өөрөөр хэлбэл, сургалтын байр танхим, оюутны байр болон бусад объектууд нэг дор байрладаг.

Онцолж хэлэхэд олон үндэстэн угсаатны төлөөлөгч суралцдаг тул тэдний суралцаж боловсрох таатай орчин, аюулгүйн асуудалд нилээн хүч тавьдаг. Тэгэхгүй ч бол болдоггүй юм байна лээ. Тухайлбал, хоорондоо байнга зөрчилдөж байдаг азар болон абхазаас аваад манай монголчууд хүртэл хятадуудыг харахаараа нүд нь нилээн “хорсдог” хүмүүсийн хувьд тэдний омголон байдалд анхаарал хандуулахаас өөр аргагүй болох нь бий. Янз бүрийн том концерт, арга хэмжээ болох үед оросын цагдаагийн тусгай хүчин болох “ОМОН”-ыхон ирж хамгаалалтад гардаг. Хотхонд нийт 2000 гаруй камер суурилуулсан хяналтын систем, галын аюулгүй байдлын систем, харуул хамгаалалттай нийт 7500 гаруй оюутны багтаамжтай 12 дотуур байр, спортын иж бүрэн цогцолбор, соёл урлагийн арга хэмжээ зохиох клуб, дэлгүүр, үйлчилгээний төв, үсчин, гоо сайхан, интернет кафе, зоогийн газруудтай. Тэрчлэн өөрийн эмнэлэг болон оюутны хотхон хариуцсан цагдаагийн хэлтэс, аюулгүй байдал, хамгаалалтын алба байнга ажиллаж байдаг. РУДН-ы оюутны хотхон нь 2009 онд ОХУ-ын их дээд сургуулиудын шилдэг оюутны хотхоноор шалгарч байсан.

Жил бүр олон улсын үзэсгэлэн яармагууд зохион байгуулж оюутан, суралцагсад өөрийн орон, үндэстэн угсаатныхаа онцлогийг сурталчилсан төрөл бүрийн дуу бүжиг, үзүүлбэр үзүүлж соёлын онцлогоо илэрхийлсэн гар урлалын бүтээгдэхүүн дэлгэн тавьдаг. Харин монголчууд бид монгол гэрээ барьж улс орныхоо онцлогийг харуулсан зураг үзэсгэлэн гаргаж, морин хуурын ая эгшиглүүлэн, бас бяцхан идээ ундааныхаа дээжээсээ дэлгэн тавьдаг. Иймэрхүү арга хэмжээнүүд өргөн хүрээтэйгээс гадна нэг хоёр улс, үндэстний концерт, үзэсгэлэн хуваарийн дагуу байнга зохион байгуулж байдаг.

Олон үндэсний сургууль: РУДН-д суралцагч Монгол оюутнууд маань боловсрол мэргэжил эзэмшихийн зэрэгцээ бусад улс орны соёл, заншил, онцлогтой танилцах өргөн боломж бусад сургуульд суралцагчдаас хол давуу гэдэг нь харагддаг. Үнэхээр олон газраас ирсэн, янз бүрийн ааш авир, зан төрхтэй аавын хүү, ээжийн охидтой хэл амаа олж, тэдний хэл соёл, зан байдалтай ийш тийш явж, зардал мөнгө гэлгүй нэг дор танилцах бололцоо бүрдсэн нь манай нэг онцлог. Үүний сайн сайхан зүйл, давуу тал зөндөө. Гэхдээ дасаж сурсан хандлага, зан үйл тэс өөр байх нь заримдаа гайхал төрүүлэх нь бий. Хүн рүү хуруугаараа чичилж ярих, эд зүйл, хувцас хунар, ном дэвтрээ хөл дороо тавих, хумсаа хаа хамаагүй авах, хичээл дээр гутлаа тайлан, завилж сандал дээр суух, араб залуучууд хоорондоо үнсэлдэн уулзах зэрэг нь гаж харагддаг л юм. Ядаж л өрөө танхим, дотуур байрны гал тогооноос үнэртэх олон үндэстний хурц хурц үнэрт дасах ч бас “хүндрэлтэй” асуудал байдаг юм байна лээ заримд нь. Үүнийг бичиглэгч миний бие хүртэл анхандаа хар арьстнууд нөхөрсгөөр мэндлэн дал мөр алгадахад цагаан цамц халтар болж байгаа мэт санагдан бага зэрэг “бултдаг” байж билээ.

Энд монгол угсаатан болох ОХУ-ын буриад, халимаг, тува оюутнууд олноор суралцдаг бөгөөд бидэнд ихэд элгэмсэж, ойртон дотносохыг хүсдэг. Тэд маань санаа дагаад тэр үү цаанаа л жаахан цоггүй харагддаг. Харин монголчууд бид тусгаар улсын иргэд болоод тэр үү эсвэл зүгээр л бардам зантай юм уу гал цогтой байдаг нь илт анзаарагддаг.

Монгол оюутнуудынхаа тухай: Одоогийн байдлаар аспирантур, магистрантур, бакалавр болон хэлний бэлтгэлд нийт 200 гаруй оюутан суралцагч суралцаж байна. Нэг үгээр Москвад төдийгүй ОХУ-ын хувьд хамгийн олон Монгол оюутан суралцдаг сургууль гэсэн үг. Манай монгол оюутнууд инженер, анагаах ухаан, геологи, хөдөө аж ахуй, эдийн засаг, програм хангамж, хууль эрх зүй, нийгэм-хүмүүнлэг гээд төрөл бүрийн мэргэжлээр суралцдаг. Хичээлийн завсар зайгаар ойр зуурын ажил хийгээд ном дэвтрийнхээ мөнгө төгрөгийг нэмэрлээд явдаг ажил хэрэгч оюутнууд ч бий. РУДН-д суралцагч монгол оюутнууд өөрсдийгөө хөгжүүлэх, улс орныхоо нэр хүндийг өргөх чиглэлээр олон идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг. Тэд өөрсдийн оюутны холбоо, клуб, дуу бүжгийн ансамблей, блог (http://rudnmongol.blogspot.com/ )-той.

Харин энэ жил монгол оюутнууд маань Монгол Улс тунхагласны 86 жилийн ойг тохиолдуулан “Монголын 7 хоног”-ийг анх удаа зохион байгуулж эрдэм шинжилгээний хурал, спортын уралдаан тэмцээн, урлагийн тоглолт, гэрэл зураг болон гар урлалын vзэсгэлэн, худалдаа зэргийг зохион байгуулахаар телевлеж одоо их л том бэлтгэл хангагдаж байна. Бүхэл бүтэн улс орны нэр гарах тул бусад сургуульд суралцагч монгол оюутнууд өөрсдийн санаачлагаар ирж дуулж, бүжиглэж, хөгжимдөх зэргээр зохион байгуулалтад их идэвхтэй хамрагдаж байгааг хэлэх хэрэгтэй.

За ингээд тус танилцуулга-өгүүллийг уншихад үнэт цагаа зарцуулсан та бүхэндээ талархснаа илэрхийлье. Ингээд аливаа гадаадад суралцагчид нь тухайн улсын иргэдээс хэд дахин илүү чармайлт гаргаж байж, өөрийн болон эх орныхоо нэр хүндийг өндөрт өргөх бололцоо бүрддэгийг гүнээ ухамсарласан үе тэнгийхэн чинь, залуус хойч үе тань энд хичээн суралцаад эх орондоо үнэтэй хувь нэмэр оруулах болно гэдгийг нийт оюутнуудынхаа өмнөөс итгэлт төгс уламжлахад таатай байна.

Мягмарсүрэн. Д.   http://ulstur.blogspot.com/  

Солонгосын Их Сургууль

Энэхүү нийтлэл зарим хүмүүсийн сонирхолыг татаж болох юм нөгөө талаас Сэрдарам багш зөвлөсөн учраас ийм нэгэн электрон цаасууд аялуулж байвал зүгээр юм гэсэн санаа төрсөн юм. Нийтлэлийн хувьд гол агуулга нь БНСУ дахь жирийн нэг суралцагчийн үүднээс өөрийн сургуулийн амьдралын талаар илэрхийлж бичлээ.  Энэ удаад  их сургуулийн сургалтын ерөнхий орчин, хичээл сонголтын талаар өгүүлэхийг зорилоо.
Сүүлийн үеийн мэдээ, баримтуудаас нь үзэж байхад БНСУ нь боловсролынхоо салбарыг хөгжүүлэх, боловсролын үйлчилгээний чанарыг сайжруулах чиглэлээр хөрөнгө оруулалт их хийдэг нь харагддаг. Тус салбарт олон улсын төвшинд өрсөлдөх чадвараа дээшлүүлэх зорилгоор сургалтын техник технологи шинэчлэх, сургалтын орчин, үйлчилгээг сайжруулах, сургалт судалгааны ажлын цар хүрээг нэмэгдүүлэх санхүүжилт, профессор багш нарын цалин хөлсний систем, сургалтын чанар, үнэлгээ, стандартжуулсан систем зэрэг олон зүйлээс нь үүнийг харж болох юм. Нэг сонирхолтой тал нь гадаадын их дээд сургуулиудын салбар байгуулахыг зөвшөөрдөггүй. Энэ нь бас боловсролын талаар бие даах төрийн бодлого бололтой.

Миний суралцаж байгаа Кёнхи Их Сургууль /Kyunghee University/ нь Сөүл хотод байрлах бөгөөд  дотроо 23 салбар сургуультай, 97 мэргэжлээр сургалт явуулдаг,  20000 гаруй оюутантай үүнээс 10 орчим хувийг нь гадаад оюутнууд эзэлдэг, 3000 гаруй профессор багш нартай солонгосийн томоохон их сургуулиудын нэг юм. kyunghee.edu

Кёнхи их сургууль нь сургалтын талын үндсэн зорилтыг хүний эрх чөлөө, үнэт чанарыг дэмжиж урамшуулсан олон улсын түвшинд өрсөлдөх чадвартай мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх явдал юм гэж тодорхойлсон байдаг.  Тус сургуулийн нэг онцлог нь гадаад оюутнуудыг суралцуулах, тэднийг татахад чиглэсэн төрөл бүрийн арга хэмжээнүүдийг авч хэрэгжүүлдэг. Үүнд тус сургуульд элсэх нөхцөл боломжийн талаархи мэдээлэл,  удирдамжаар хангах,  тодорхой тооны гадаад оюутанд элсэлт бүрд сургалтын төлбөрийн бүрэн болон хэсэгчилэн хөнгөлөлт өгөх, тэтгэлэг олгох, гадаад оюутнуудыг хамруулсан тусгайлсан арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулах гэх мэт. Гадаад оюутнуудын тоо, тэдний суралцах сонирхолын төвшин нь тухайн сургуулийн нэр хүнд, оюутны тоо, нийгэмд эзлэх байр суурьт  нь тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг. {mosimage}

Анх БНСУ-д ирэхэд их сургуулийн орчинг бодож, төсөөлж байснаас нэлээн өөр байсан юм. Хүн ам ихтэй, газар нутаг харьцангуй багатай учраас сургуулиудыг эзлэх талбай бага, шигүү байх гэж төсөөлж байсан боловч харин ч эсрэгээр сургуулиудын хувьд уудам, томоохон талбайг эзлэн байгуулагдсан байх юм. Хаа сайгүй л биеийн тамираар хичээллэх боломжийг хангасан хөлбөмбөг, сагсан бөмбөг болон теннисний талбайнууд байдаг. Ер нь солонгосчууд спортод их дуртай долоо хоног бүр  байнга хичээллэх нь бүр хэвшил, дэглэм болоод тогтсон юм шиг.   Түүнчлэн чөлөөт цагаа өнгөрөөх манайхны хэлдгээр оюутнуудын нарлаж суух, хичээл давтах юмуу элдэв юм ярьж суух ойн төгөл дунд байгуулсан ширээ сандлууд ихтэй. Сургалтын анги танхим бүр интернетэд холбогдсон материаллаг баазаар өвч тоноглогдсон бөгөөд сургуулийн орчин нь сурах хүсэл эрмэлзэлтэй хүн тав тухтай байх нөхцөл боломжоор бүрэн хангагдсан төрөл бүрийн үйлчилгээнүүд байдаг. Ер нь их сургуульд элсэхийн нэг том давуу тал нь сургуулийн системээр дамжуулан мэдээллээ чөлөөтэй олж авах явдал байдаг юм шиг санагдсан. Өрсөлдөөн их хүчтэй учраас ер нь оюутнууд сайн суралцахыг хичээж голцуу номын санд л цагаа өнгөрөөж байгаа харагддаг. Сургалтын төлбөрийн хэмжээ нь монгол мөнгөөр тооцвол жилд дунджаар 10 сая орчим төгрөг байдаг болохоор тийм нөхцөлийг хангах нь Боловсролын системийн гол стандарт байдаг төдийгүй суралцагчдад боломжийг сургуулиас нь тэгш, хангалттай олгож хэр их сурч авч чадах нь оюутны өөрийнх нь хичээл зүтгэлээс хамаарна гэсэн хууль үйлчилнэ.

Сургалтын хөтөлбөр, хичээл сонголтын онцлогийн талаар:Хичээл сонголт нь тухайн оюутны суралцах болон ажиллах чиглэл, эзэмших мэдлэг, чадварыг  тодорхойлоход чухал үүрэг гүйцэтгэдэг билээ.

Хичээл сонголтын хувьд урьдчилаад оюутнууд интернетээр тухайн семестрт ямар хичээлүүд, ямар ерөнхий агуулга хөтөлбөрөөр орох вэ гэдгийг урьдчилан мэдэх боломжтой бөгөөд сонголтоо урьдчилан хийх боломжтой байдаг. Цахим буюу он лайн сургалтын хэлбэр нь дэлхийн хэмжээний сургуулийн адил бүрэн нэвтэгсэн. Сургалтын хөтөлбөр нь харьцангуй уян хатан, ерөнхий суурь хичээлүүдээс бусад бүх хичээлүүд сонгон  үзэх гэсэн ангилалд ордог бөгөөд орчин үеийн шинэ чиглэлийн хичээлүүд сургалтын төлөвлөгөөнд шууд орж ирэх нь их байдаг. Эдгээр хичээлүүдийн хувьд ихэвчлэн тулгуур сурах бичиг байхгүй боловч тухайн чиглэлээр гарсан эрдэм шинжилгээний өгүүллэгүүд, холбогдох судалгааны ажил, нийтлэлүүдийг сургалтын үндсэн материалуудаа болгодог. Энэ нь өөрөө хичээл үзэх хангалттай материал болдог. Ер нь аль нэг мэргэжлийн нарийвчилсан чиглэлийг баръя гэж үзвэл тэр чиглэлийн дагнасан хичээлүүдийг сонгоод кредитээ цуглуулаад байх боломжтой юм байна. Сургалтын хөтөлбөрийн энэхүү уян хатан байдал нь нэг талаар сургуулиуд өөрсдийн сургалтын хөтөлбөрийг сайжруулан шинэчлэх, оюутнуудыг байнгын шинэ мэдлэг, мэдээллээр хангах, сонирхсон чиглэлээрээ өрсөлдөх чадвартай болгох зорилготой юм болов уу гэж би үздэг. Түүнчлэн хичээлийн хөтөлбөр, сургалтын агуулгын  шинэчлэлтүүд нь тухайн мэргэжлийн чиглэлээр ажилладаг хүмүүсийг боловсролын зэргээ ахиулах болон мэргэжлийн ур чадвараа дээшлүүлэх сонирхолыг нь татахад  түлхэц болж өгдөг.

Магистр, докторын сургалтын хөтөлбөрт тусгагдсан заавал үзэх хичээлүүд нь судалгааны арга зүй эзэмшүүлэх хичээлүүд байх бөгөөд оюутнууд эрдэм шинжилгээний ажил бичих, судалгааны ерөнхий арга зүй, тухайлсан салбарын судалгаа, шинжилгээ хийх арга, статистик болон тоон болон чанарын шинжилгээний хичээлүүд байдаг. Эндээс доктор оюутнууд  3-аас доошгүй мастер оюутнууд 2-оос доошгүй хичээл үзэх ёстой. {mosimage}

Магистр болон докторын сургалтын хичээлүүд нь үндсэндээ ижил буюу нэг багцад байдаг. Цөөн хичээлүүдийн хувьд зөвхөн доктор оюутнууд судлахыг зөвшөөрсөн байх боловч ерөнхийдөө аль ч төвшнийх нь оюутан үзэж кредит цуглуулж болох  юм. Анхандаа надад энэ нь сонин санагддаг байсан ч мэргэжлийн хичээлүүдээс сонгон үзэх боломж өргөн нөгөө талаас тухайн салбарын хичээлийг судалгааны болон арга зүйн төвшинд заавал мастерт үзнэ гэхгүй шууд судалгааны төвшинд авч үзэх нь оюутны тоо болон хичээлийн стандартаар орох боломжоо ч бодсон  амьдралд нэлээн нийцсэн шийдвэр гэдэгтэй санал нэг болсон юм. Мастер болон докторын хичээл сургалтын үндсэн ялгаа нь цуглуулсан кредитийн хэмжээгээр л ялгагдана.  Энэ нь манай их дээд сургуулиудад хэрэгжүүлвэл оновчтой, шаталсан сургалтын системийн чанарт ахиц гарахуйц алхам болж чадах юм шиг санагдана. Хичээлүүд янз бүрийн байдлаар орох боловч нийтлэг төлөв нь 50 хувь нь профессор багшаас лекц орох, үлдэх 50 хувь нь оюутны сургалт, судалгааны чиглэлээр бие даан ажилласан байдал, түүнийгээ танилцуулах илтгэл, хэлэлцүүлэг байдлаар орох нь элбэг. Хаа газрын оюутнуудтай адил ер нь өөрөө хичээлд маш анхааралтай сонсох, хичээлд идэвхитэй оролцох, шаардлагатай зүйлүүдийг тэмдэглэж тогтоох, багш нарын өгсөн үүрэг даалгаврыг сайн биелүүлэх, хичээлээс гадуур лаборатори, номын санд сайн сууж мэдлэгээ улам баяжуулах, бататгах, эргэцүүлэл баяжууллаар нэмж байх нь тухайн мэргэжлийг сайн эзэмших үндсэн суурь нөхцөл юм. Үүнийг хэрэгжүүлэхгүйгээр тухайн шинжлэх ухааны салбарын нарийн мэдлэг, чадварыг бодитой эзэмших боломжгүй юм.

Манай сургуулийн хувьд хичээл сонголтын хувьд нийт тавигдсан хичээлийн 30 хувь нь англи хэл дээр үзэж болохуйцаар тавигдсан байдаг. Сүүлийн үед эндхийн томоохон их сургуулиудад англи хэлээр лекц орж чадахгүй багшийг авахаа больж байгаа гэсэн. Гэхдээ  энд нэг анхаарах зүйл нь англи хэл дээр сургалт явуулах нь давуу талууд байдаг хэдий ч өөрсдийн эх хэл дээр хичээл үзэх нь ойлгохын хувьд илүү хурдан, хялбар, цаг хэмнэхээс гадна олж авсан мэдлэгээ эх хэл дээрээ илэрхийлэх, ажлын байран дээрээ ашиглах  чадварыг олж авах зэрэг  давуу талуудыг мартаж болохгүй гэж би боддог. Туйлшрахгүйгээр давхар бодолцож, тунгаах нь хэрэгтэй гэсэн санаа л юм... 
  
Л.Амартүвшин   Kyung Hee University     amartubshin@yahoo.com